Menu
Cymraeg
Contact

 

Cymru mewn 100 Gwrthrych
Andrew Green
(Gwasg Gomer)

“dyma lyfr neilltuol o hardd yn llawn o hanes Cymru.” – Gerald Morgan, adolygiad oddi ar www.gwales.com, trwy ganiatâd Cyngor Llyfrau Cymru.

Cyfrol yw hon sy’n crisialu hanes Cymru mewn cant gwrthrych. Llawfwyell Ogof Pontnewydd, arfbais Owain Glyndŵr, yr het Gymreig, record cyntaf Catatonia – mae’r ystod yn eang ac yn amrywiol o ran cyfnod ac ardal, a’r casgliad wedi’i guradu’n grefftus gan Andrew Green. Wrth osod y gwrthrychau yn eu cyd-destun dynol, cawn hanesion y tywysogion, y terfysgwyr a’r tlodion, eu brwydrau a’u bywydau bob dydd, a’r cyfan yn cyd-blethu’n gelfydd ac yn ein tywys ar hyd llwybr Cymru fel cenedl. Mae lluniau godidog Rolant Dafis yn destament i bŵer ffotograffiaeth a’i gallu i adrodd stori. Camp y gyfrol yw ei bod yn berthnasol I ni heddiw, y gwrthrychau yn hygyrch I bawb, ac i’w gweld yn rhad ac am ddim ar draws Cymru.i’w tranc, a llawer iawn o’r bechgyn hynny ymhlith meibion mwyaf galluog eu cenedl?

Ganed ANDREW GREEN yn 1952 yn Stamford, Swydd Lincoln ac fe’i fagwyd yn Ne Swydd Efrog. Aeth i Queen Elizabeth Grammar School, Wakefield ac astudiodd y Clasuron yn Gonville & Caius College, Caergrawnt cyn dod i Gymru i hyfforddi fel llyfrgellydd academaidd yn 1973. Gweithiodd yn llyfrgelloedd prifysgolion yn Aberystwyth, Caerdydd, Sheffield ac Abertawe lle gweithiodd fel cyfarwyddwr y llyfrgell a gwasanaethau gwybodaeth.

 

Y Gymru ‘Ddu’ a’r Ddalen ‘Wen’: Aralledd ac Amlddiwylliannedd mewn Ffuglen Gymreig, er 1990
Lisa Sheppard
(Gwasg Prifysgol Cymru)

“Dyma feirniadaeth lenyddol ar ei gorau – yn heriol a phryfoclyd ac yn gwbl berthnasol I’r byd sydd ohoni.” – Dr Siwan Rosser

Dyma’r gyfrol Gymraeg gyntaf i drafod y portread o amlddiwylliannedd yng Nghymru mewn ffuglen Gymraeg a Saesneg gyfoes. Mae’n astudiaeth gymharol sy’n dod â gwaith rhai o awduron Cymraeg a Saesneg mwyaf blaenllaw Cymru yn y degawdau diwethaf ynghyd – gan gynnwys Angharad Price, Llwyd Owen, Tony Bianchi, Charlotte Williams a Dannie Abse. Mae’n ein cyflwyno hefyd i waith awduron nad ydynt wedi derbyn llawer o sylw beirniadol hyd yn hyn, awduron megis Nikita Lalwani a Joe Dunthorne. Er mwyn ystyried y portread o amlddiwylliannedd, rhoddir ar waith ddamcaniaethau am ‘aralledd’ – term sy’n dynodi gwahaniaeth a ystyrir yn israddol i’r brif ffrwd gymdeithasol neu ddiwylliannol. Trwy archwilio ffurf y nofel Gymreig gyfoes, ynghyd â themâu megis ystrydebau, amlieithrwydd, a mudo a mewnfudo, awgryma’r gyfrol hon sut y gall darllen ffuglen ar draws ffiniau ieithyddol Cymru gyfrannu at ddatblygu cymdeithas Gymreig fwy cynhwysol – cymdeithas lle y mae’r Gymraeg yn ganolog i fywyd y genedl, ond lle yr ymwrthodir â seilio hunaniaeth Gymreig ar allu’r unigolyn yn yr iaith honno; a chymdeithas lle y mae’r dwyieithrwydd sylfaenol hwn yn herio cysyniadau am oruchafiaeth, ac angenrheidrwydd, un brif ffrwd ddiwylliannol.

Magwyd LISA SHEPPARD yng Nghwmafan. Graddiodd â BA yn y Gymraeg a Llenyddiaeth Saesneg o Brifysgol Caerdydd, a chwblhaodd MPhil yno hefyd, ym maes Ysgrifennu Creadigol a Beirniadol. Aeth ymlaen wedyn i gwblhau ymchwil PhD ar y portread o amlddiwylliannedd mewn ffuglen Gymreig gyfoes, a’r ymchwil hon a fu’n sail i’w chyfrol Y Gymru ‘Ddu’ a’r Ddalen ‘Wen’. Wedi cyfnod yn gweithio fel darlithydd yn Ysgol y Gymraeg, Prifysgol Caerdydd, mae bellach yn Uwch Gyfieithydd i Gyngor Bwrdeistref Sirol Rhondda Cynon Taf. Mae wedi cyhoeddi adolygiadau, erthyglau ac ysgrifau mewn cyfnodolion fel Llên Cymru, The International Journal of Welsh Writing in English, Planet, a Tu Chwith.

 

Rhyddhau’r Cranc
Malan Wilkinson
(Y Lolfa)

“Dyma gyfrol sy’n arswydus o brydferth. Mae Malan yn llenor. Dim llai.” – Lyn Ebenezer, adolygiad oddi ar www.gwales.com, trwy ganiatâd Cyngor Llyfrau Cymru.

Mae Malan wedi cael sawl cyfle i ddechrau eto. A hithau’n dioddef gan anhwylder personoliaeth ffiniol (borderline personality disorder) mae ei bywyd wedi bod yn hunllefus, wrth iddi dreulio misoedd mewn uned seiciatryddol.

Dyma gyfnod dirdynnol, lle mae’n olrhain hanes ei theulu a’i phlentyndod, yn disgrifio’r colledion a’r hiraeth dwys a brofodd, ac yn cofnodi’n ddiflewyn ar dafod y cyfnodau erchyll wrth iddi frwydro gyda salwch meddwl.

Ond drwy ei stori mae Malan yn rhannu breuddwydion a gobaith, gan ddod o hyd i hiwmor mewn sefyllfaoedd bob dydd a darganfod cymar ffyddlon yn Wini Lwyd, y ci.

Mae MALAN WILKINSON, sy’n un o dripledi, yn byw yng Nghaernarfon ac yn gweithio i gwmni teledu a radio Chwarel. Mae’n sgwennu’n gyson ar ei blog – MyBlue.Blog.

 

 

Back to Wales Book of the Year